{"id":490,"date":"2021-09-26T10:20:34","date_gmt":"2021-09-26T10:20:34","guid":{"rendered":"https:\/\/sawaryn.com\/?p=490"},"modified":"2024-02-12T14:39:26","modified_gmt":"2024-02-12T14:39:26","slug":"zabezpieczenie-inwestora-klauzula-drag-along","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/publikacje\/zabezpieczenie-inwestora-klauzula-drag-along\/","title":{"rendered":"Zabezpieczenie inwestora \u2013 klauzula drag-along"},"content":{"rendered":"<p>Jeste\u015b wsp\u00f3lnikiem wi\u0119kszo\u015bciowym? Mo\u017ce powiniene\u015b zagwarantowa\u0107 sobie prawo do zmuszenia wsp\u00f3lnik\u00f3w do sprzeda\u017cy udzia\u0142\u00f3w w sp\u00f3\u0142ce. Nie jeste\u015b pewien? Rozwiejemy Twoje w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n<h2>Czym jest klauzula drag along?<\/h2>\n<p>Klauzula ta nadaje szczeg\u00f3lne uprawnienie przypisane do wsp\u00f3lnika czy grupy wsp\u00f3lnik\u00f3w w sp\u00f3\u0142ce. Drag along daje wsp\u00f3lnikowi prawo \u017c\u0105dania od pozosta\u0142ych wsp\u00f3lnik\u00f3w przy\u0142\u0105czenia si\u0119\u00a0 do\u00a0 zawieranej przez niego transakcji sprzeda\u017cy udzia\u0142\u00f3w w sp\u00f3\u0142ce.<\/p>\n<p>Uprawnienie to mo\u017ce mie\u0107 kluczowe znaczenie dla dzia\u0142ania sp\u00f3\u0142ki, warto wi\u0119c dobrze zastanowi\u0107 si\u0119 nad jej brzmieniem, zanim wpiszemy j\u0105 do umowy.<\/p>\n<p>To popularne postanowienie, kt\u00f3re pojawia si\u0119 w umowach sp\u00f3\u0142ek czy umowach inwestycyjnych na etapie prowadzenia inwestycji w startupy. Coraz cz\u0119\u015bciej ta klauzula jest te\u017c wpisywana do umowy sp\u00f3\u0142ki ju\u017c przy jej za\u0142o\u017ceniu, tak by od razu sprecyzowa\u0107 zasady jej dzia\u0142ania.<\/p>\n<h2>Na czym dok\u0142adnie polega uprawnienie wynikaj\u0105ce z klauzuli drag along?<\/h2>\n<p>Dany wsp\u00f3lnik na podstawie klauzuli drag along mo\u017ce zmusi\u0107 pozosta\u0142ych wsp\u00f3lnik\u00f3w do przy\u0142\u0105czenia si\u0119 przez nich (\u201eprzyci\u0105gn\u0105\u0107 ich\u201d) do planowanej transakcji sprzeda\u017cy udzia\u0142\u00f3w, a zatem zmusi\u0107 tych wsp\u00f3lnik\u00f3w do sprzeda\u017cy ich udzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p>Klauzula drag along (inaczej prawo przyci\u0105gni\u0119cia) zosta\u0142a stworzona dla ochrony wsp\u00f3lnik\u00f3w wi\u0119kszo\u015bciowych oraz profesjonalnych inwestor\u00f3w (jak np. fundusze VC), chocia\u017c nic nie stoi na przeszkodzie, by prawo to przypisa\u0107 te\u017c innej grupie wsp\u00f3lnik\u00f3w lub nawet indywidualnie jednemu wsp\u00f3lnikowi czy inwestorowi.<\/p>\n<p>Mo\u017cliwo\u015b\u0107 skorzystania z klauzuli drag along cz\u0119sto obwarowana jest r\u00f3\u017cnymi dodatkowymi wymogami. Takim wymogiem mo\u017ce by\u0107 np. minimalna cena za udzia\u0142y czy akcje lub okre\u015blona wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnik\u00f3w, kt\u00f3ra decyduje si\u0119 na sprzeda\u017c udzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n<br>\n<br>\n<p>Przy okazji tego artyku\u0142u zapraszam r\u00f3wnie\u017c do wys\u0142uchania rozmowy ze mn\u0105, kt\u00f3ra jest skierowana do os\u00f3b zainteresowanych poznaniem procesu inwestycyjnego w startupie.<br \/>\nFilm zosta\u0142 przygotowany przez Polsk\u0105 Agencj\u0119 Rozwoju Przedsi\u0119biorczo\u015bci w ramach projektu Centrum Rozwoju M\u015aP.<\/p>\n<br>\n<br>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/wFF7TpgqhGo?si=JsDxAmWWL_SzCzJH\" width=\"100%\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2>Drag along w praktyce<\/h2>\n<p>Jak dzia\u0142a drag along w praktyce? Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej wsp\u00f3lnik X otrzymuje ofert\u0119 zakupu swoich udzia\u0142\u00f3w, pod warunkiem jednak, \u017ce udzia\u0142y pozosta\u0142ych wsp\u00f3lnik\u00f3w tak\u017ce zostan\u0105 sprzedane. Chodzi o przypadek, gdy potencjalny kupuj\u0105cy chce przej\u0105\u0107 ca\u0142\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 lub przynajmniej pakiet kontrolny nad sp\u00f3\u0142k\u0105.<\/p>\n<p>Oferta jest kusz\u0105ca dla wsp\u00f3lnika X (dobra cena!) ale pozostali wsp\u00f3lnicy nie s\u0105 ch\u0119tni do sprzeda\u017cy swoich udzia\u0142\u00f3w. Zazwyczaj taka sprzeda\u017c nie dosz\u0142aby do skutku, gdy\u017c wsp\u00f3lnik X nie mia\u0142by mo\u017cliwo\u015bci zmuszenia pozosta\u0142ych wsp\u00f3lnik\u00f3w do sprzeda\u017cy ich udzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p>Je\u017celi jednak strony zwi\u0105zane s\u0105 klauzul\u0105 drag along, to wsp\u00f3lnik X \u2013 o ile tylko przys\u0142uguje mu prawo skorzystania z drag along \u2013 b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zmusi\u0107 opornych wsp\u00f3lnik\u00f3w do sprzeda\u017cy ich udzia\u0142\u00f3w i tym samym doprowadzi\u0107 do transakcji.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-491\" src=\"https:\/\/sawaryn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/SA_Drag_along_infografika_kor_1-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"827\" height=\"551\" srcset=\"https:\/\/sawaryn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/SA_Drag_along_infografika_kor_1-300x200.jpg 300w, https:\/\/sawaryn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/SA_Drag_along_infografika_kor_1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/sawaryn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/SA_Drag_along_infografika_kor_1-768x512.jpg 768w, https:\/\/sawaryn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/SA_Drag_along_infografika_kor_1-18x12.jpg 18w, https:\/\/sawaryn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/SA_Drag_along_infografika_kor_1.jpg 1500w\" sizes=\"auto, (max-width: 827px) 100vw, 827px\" \/><\/p>\n<h2>Po co wpisuje si\u0119 klauzul\u0119 drag along?<\/h2>\n<p>Na podstawie opisanego wy\u017cej przyk\u0142adu, pojawia si\u0119 pytanie, po co w takim razie wpisywa\u0107 tak\u0105 klauzul\u0119 do umowy, skoro dla cz\u0119\u015bci wsp\u00f3lnik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 niekorzystna?<\/p>\n<p>Podstawowym celem zawierania klauzuli drag along jest umo\u017cliwienie wyj\u015bcia inwestycyjnego ze sp\u00f3\u0142ki (tzw. exit). W sp\u00f3\u0142ce, w kt\u00f3rej jest kilku lub kilkunastu wsp\u00f3lnik\u00f3w, porozumienie co do warunk\u00f3w exitu w chwili z\u0142o\u017cenia oferty przez zewn\u0119trzy podmiot by\u0142oby pewnie niemo\u017cliwe. Ka\u017cdy ze wsp\u00f3lnik\u00f3w mia\u0142by inny pogl\u0105d na oferowan\u0105 cen\u0119, by\u0107 mo\u017ce chcia\u0142 stawia\u0107 jeszcze dodatkowe warunki. Dzi\u0119ki przyj\u0119ciu klauzuli drag along ju\u017c na etapie zak\u0142adania sp\u00f3\u0142ki, czy dokonywania w ni\u0105 inwestycji, zasady exitu s\u0105 do\u015b\u0107 jasne i z g\u00f3ry ustalone.<\/p>\n<p>Mo\u017cliwo\u015bci skorzystania z prawa drag along najcz\u0119\u015bciej uzale\u017cnia si\u0119 od:<\/p>\n<ol>\n<li>Terminu \u2013 skorzystanie z prawa drag along jest mo\u017cliwe dopiero po kilku latach od rozpocz\u0119cia inwestycji.<\/li>\n<li>Ceny \u2013 wsp\u00f3lnik uprawniony do skorzystania z drag along mo\u017ce wykona\u0107 swoje prawo jedynie, gdy cena za kupowane udzia\u0142y jest nie mniejsza ni\u017c ustalona wcze\u015bniej warto\u015b\u0107.<\/li>\n<li>Odpowiedniej wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3lnik\u00f3w. Mo\u017cna zastrzec klauzul\u0119 drag along na wypadek gdy, przyk\u0142adowo, 70% wsp\u00f3lnik\u00f3w opowiada si\u0119 za sprzeda\u017c\u0105. Jest to wtedy forma zabezpieczenia woli wi\u0119kszo\u015bci, kt\u00f3ra uzna, \u017ce to najlepszy czas na exit ze sp\u00f3\u0142ki<\/li>\n<\/ol>\n<h2>Obrona przed drag along<\/h2>\n<p>Wpisanie w umowie sp\u00f3\u0142ki czy umowie wsp\u00f3lnik\u00f3w klauzuli drag along nie oznacza, \u017ce za ka\u017cdym razem dojdzie do sprzeda\u017cy udzia\u0142\u00f3w. Form\u0105 zabezpieczenia przed prawem przyci\u0105gni\u0119cia mo\u017ce by\u0107 np. prawo pierwsze\u0144stwa nabycia.<\/p>\n<p>Oznacza to, \u017ce wsp\u00f3lnik, kt\u00f3ry by\u0142by zmuszony do sprzeda\u017cy udzia\u0142\u00f3w na podstawie klauzuli drag along, mo\u017ce w odpowiedzi na z\u0142o\u017cone \u201eprzyci\u0105gni\u0119cie\u201d skorzysta\u0107 z prawa pierwsze\u0144stwa i wykupi\u0107 udzia\u0142y \u201ewsp\u00f3lnika sprzedaj\u0105cego\u201d.<\/p>\n<p>Dla \u201ewsp\u00f3lnika sprzedaj\u0105cego\u201d oznacza to, \u017ce sprzeda\u0142 udzia\u0142y zgodnie z za\u0142o\u017ceniem. Oczywi\u015bcie prawo pierwsze\u0144stwa musi by\u0107 odpowiednio zsynchronizowane w umowie sp\u00f3\u0142ki czy umowie inwestycyjnej z klauzul\u0105 drag along (i innymi zreszt\u0105 te\u017c).<\/p>\n<p>Trzeba jasno okre\u015bli\u0107 warunki skorzystania z takiego prawa pierwsze\u0144stwa, a wi\u0119c przede wszystkim okre\u015bli\u0107 spos\u00f3b wyliczenia ceny, za jak\u0105 b\u0119d\u0105 mog\u0142y by\u0107 kupione udzia\u0142y. Zwyczajowo przyjmuje si\u0119, \u017ce cena powinna by\u0107 taka sama jak ta proponowana prze zewn\u0119trznego nabywc\u0119.<\/p>\n<p>Do tego nale\u017cy szczeg\u00f3\u0142owo okre\u015bli\u0107 terminy na skorzystanie z tego uprawnienia \u2013 tak by z jednej strony da\u0107 szans\u0119 skorzystania z tego prawa przez wsp\u00f3lnika, a z drugiej nie zablokowa\u0107 ca\u0142ej transakcji. Wbrew pozorom, jest to naprawd\u0119 trudne.<br \/>\n<\/p>\n<h2>Drag along w umowie inwestycyjnej<\/h2>\n<p>Prawo przyci\u0105gni\u0119cia to jedna z najcz\u0119\u015bciej stosowanych klauzul w umowach inwestycyjnych. Zwyczajowo klauzule drag along wpisuje si\u0119 tak\u017ce do umowy sp\u00f3\u0142ki. W przypadku w nowej formie prawnej jak\u0105 jest prosta sp\u00f3\u0142ka akcyjna, b\u0119dzie mo\u017cliwe szczeg\u00f3\u0142owe opisanie drag along w umowie sp\u00f3\u0142ki \u2013 w PSA nie ma ogranicze\u0144 \u2013 takich jak funkcjonuj\u0105 w sp. z o.o. czy klasycznej sp\u00f3\u0142ce akcyjnej \u2013 co do tre\u015bci um\u00f3w (przeczytaj nasz wpis\u00a0<a href=\"https:\/\/sawaryn.com\/en\/publikacje\/na-czym-polega-prosta-spolka-akcyjna\/\"><strong>jak dzia\u0142a prosta sp\u00f3\u0142ka akcyjna<\/strong><\/a>).<\/p>\n<p>Najcz\u0119\u015bciej klauzula drag along pojawia si\u0119 w startupach. Zasada jej dzia\u0142ania jest bardzo dobrze dopasowana do charakteru inwestowania w tego rodzaju przedsi\u0119wzi\u0119cia. W szczeg\u00f3lno\u015bci pozwala na sprawne rozr\u00f3\u017cnienie uprawnie\u0144 poszczeg\u00f3lnych kategorii wsp\u00f3lnik\u00f3w, z naciskiem na uprawnienia wi\u0119kszych i profesjonalnych inwestor\u00f3w.<\/p>\n<h2>Proporcjonalna sprzeda\u017c udzia\u0142\u00f3w w drag along<\/h2>\n<p>Czy wsp\u00f3lnik uprawniony do skorzystania z klauzuli drag along mo\u017ce zmusi\u0107 pozosta\u0142ych wsp\u00f3lnik\u00f3w do sprzeda\u017cy wszystkich udzia\u0142\u00f3w?<\/p>\n<p>To zale\u017cy od postanowie\u0144 samej klauzuli. Najcz\u0119\u015bciej jej tre\u015b\u0107 sformu\u0142owana jest w taki spos\u00f3b, \u017ce wsp\u00f3lnik uprawniony mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 zbycia przez pozosta\u0142ych wsp\u00f3lnik\u00f3w sp\u00f3\u0142ki cz\u0119\u015bci udzia\u0142\u00f3w nie wi\u0119kszej od tej, jak\u0105 sam zbywa \u2013 maj\u0105c na uwadze zasad\u0119 proporcji udzia\u0142\u00f3w zbywanych do ilo\u015bci wszystkich swoich udzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p>Przyk\u0142adowo, je\u017celi wsp\u00f3lnik uprawniony zbywa 70% posiadanych udzia\u0142\u00f3w, to ma prawo przyci\u0105gni\u0119cia 70% udzia\u0142\u00f3w nale\u017c\u0105cych do pozosta\u0142ych wsp\u00f3lnik\u00f3w.<\/p>\n<h2>Drag along jako zabezpieczenie inwestora<\/h2>\n<p>Pozycja inwestora niesie za sob\u0105 pewne obowi\u0105zki, ale r\u00f3wnie\u017c i specjalne uprawnienia. Jednymi z tych uprawnie\u0144 s\u0105 prawa do kontroli sp\u00f3\u0142ki, objawiaj\u0105ce si\u0119 m.in. w zastosowaniu konstrukcji opisywanego drag-along (prawa przyci\u0105gni\u0119cia) oraz tag-along (<a href=\"https:\/\/sawaryn.com\/en\/publikacje\/klauzula-tag-along\/\">dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o prawie przy\u0142\u0105czenia<\/a>).<\/p>\n<p>Za\u0142o\u017cyciele sp\u00f3\u0142ki uzgadniaj\u0105 z inwestorem podstawy takich uprawnie\u0144, tak wi\u0119c decyduj\u0105 na poziomie umowy, w jakich sprawach oraz jakich tematach inwestorowi przys\u0142ugiwa\u0107 b\u0119dzie prawo do g\u0142osu, decyzji lub i prawo veta. W wi\u0119kszo\u015bci sytuacji to za\u0142o\u017cyciele sp\u00f3\u0142ki b\u0105d\u017a startupu (p\u00f3\u017aniejsi wsp\u00f3lnicy) maj\u0105 przewa\u017caj\u0105c\u0105 liczb\u0119 udzia\u0142\u00f3w, a co za tym idzie przewa\u017caj\u0105c\u0105 liczb\u0119 g\u0142os\u00f3w w sp\u00f3\u0142ce. Teoretycznie, je\u017celi wsp\u00f3lnicy-za\u0142o\u017cyciele maj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 udzia\u0142\u00f3w, mog\u0105 swobodnie i niezale\u017cnie od inwestor\u00f3w podejmowa\u0107 decyzje dotycz\u0105ce sp\u00f3\u0142ki.<\/p>\n<p>Aby unikn\u0105\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej inwestorzy nie maj\u0105 \u017cadnego wp\u0142ywu na podejmowane w sp\u00f3\u0142ce decyzje, na etapie przygotowywania inwestycji, ustala si\u0119 i przyznaje inwestorom w\u0142a\u015bnie takie szczeg\u00f3lne prawa kontroli jak drag along.<\/p>\n<h2>Drag along w startupie<\/h2>\n<p>Klauzula drag along jest klauzul\u0105 cz\u0119sto stosowan\u0105 przez inwestor\u00f3w z funduszy VC, w celu zabezpieczania ich interes\u00f3w przy wyj\u015bciu kapita\u0142owym. Dzi\u0119ki ustaleniu np. minimalnej ceny za udzia\u0142, przy kt\u00f3rej mo\u017cna aktywowa\u0107 klauzul\u0119 drag along, inwestor ma pewno\u015b\u0107, \u017ce nie b\u0119dzie zmuszony do sprzeda\u017cy udzia\u0142\u00f3w po zbyt niskiej cenie, a jednocze\u015bnie ca\u0142a inwestycja zyskuje du\u017c\u0105 elastyczno\u015b\u0107 w zakresie mo\u017cliwo\u015bci wyj\u015bcia kapita\u0142owego z inwestycji przez wsp\u00f3lnik\u00f3w.<\/p>\n<p>Je\u017celi prowadzisz startup, kt\u00f3ry przymierza si\u0119 do rundy inwestycyjnej, jest niemal pewne, \u017ce przyjdzie Ci negocjowa\u0107 i ustala\u0107 zasady dzia\u0142ania drag along w Twoim biznesie.<\/p>\n<p>Je\u017celi potrzebujesz pomocy we w\u0142a\u015bciwym opracowaniu tej kwestii, napisz od nas, znamy si\u0119 na tym i na pewno pomo\u017cemy.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jeste\u015b wsp\u00f3lnikiem wi\u0119kszo\u015bciowym? Mo\u017ce powiniene\u015b zagwarantowa\u0107 sobie prawo do zmuszenia wsp\u00f3lnik\u00f3w do sprzeda\u017cy udzia\u0142\u00f3w w sp\u00f3\u0142ce. Nie jeste\u015b pewien? Rozwiejemy Twoje w\u0105tpliwo\u015bci. Czym jest klauzula drag along? Klauzula ta nadaje szczeg\u00f3lne uprawnienie przypisane do wsp\u00f3lnika czy grupy wsp\u00f3lnik\u00f3w w sp\u00f3\u0142ce. Drag along daje wsp\u00f3lnikowi prawo \u017c\u0105dania od pozosta\u0142ych wsp\u00f3lnik\u00f3w przy\u0142\u0105czenia si\u0119\u00a0 do\u00a0 zawieranej przez niego [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":492,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[168,115,169,160,161],"language":[],"ppma_author":[72],"class_list":["post-490","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spolki","tag-drag-along","tag-inwestycje","tag-klauzula-drag-along","tag-klauzula-tag-along","tag-tag-along"],"acf":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/sawaryn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/SA_Drag_along_glowna_v2.jpg","authors":[{"term_id":72,"user_id":4,"is_guest":0,"slug":"mateuszs","display_name":"Mateusz Sawaryn","avatar_url":{"url":"https:\/\/sawaryn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Mateusz-Sawaryn-foto-4.png","url2x":"https:\/\/sawaryn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Mateusz-Sawaryn-foto-4.png"},"user_url":"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/mateuszsawaryn\/","last_name":"Sawaryn","first_name":"Mateusz","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/490","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=490"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/490\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2849,"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/490\/revisions\/2849"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=490"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=490"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=490"},{"taxonomy":"language","embeddable":true,"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/language?post=490"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sawaryn.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=490"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}