Wymiana udziałów to sposób przejęcia spółki, w którym wspólnik spółki zbywanej wnosi swoje udziały aportem do spółki nabywającej. W zamian otrzymuje udziały w spółce nabywającej. Przy spełnieniu określonych warunków transakcja jest neutralna podatkowo – nie powstaje obowiązek zapłaty PIT ani CIT. Poniżej znajdziesz schemat działania, zakres prac przy takiej transakcji oraz warunki podatkowe, które musisz spełnić.
Wymiana udziałów to podwyższenie kapitału zakładowego w spółce nabywającej, pokryte aportem w postaci udziałów spółki zbywanej. W efekcie:
Kancelaria Sawaryn i Partnerzy sp.k. uczestniczyła w transakcji wymiany udziałów pomiędzy Miinto a Showroom. Proces rozpoczął się w lutym 2019 roku.
W ramach transakcji udziały w kapitale zakładowym Showroom zostały zamienione na pakiet udziałów w Miinto.
Więcej o transakcji:
Proces wymiany udziałów potrafi trwać wiele miesięcy. W transakcji Showroom–Miinto działania Kancelarii (po stronie spółki przejmowanej) obejmowały:
Cały proces odbywał się w dwóch językach (polskim i angielskim) z udziałem kancelarii z kilku krajów europejskich.
Wspólnicy spółki przejmowanej tracą z reguły decyzyjność – większość głosów na zgromadzeniu wspólników przechodzi na nabywcę. Dlatego zabezpieczenie ich interesów wymaga konkretnych działań jeszcze przed zamknięciem transakcji.
Wymiana udziałów jest neutralna podatkowo – nie powoduje obowiązku zapłaty podatku dochodowego po żadnej ze stron. Nie podlega też podatkowi VAT ani PCC.
Żeby transakcja była neutralna podatkowo, sprawdź dwa elementy:
Spółka nabywająca musi w wyniku transakcji:
Art. 12 ust. 4d ustawy o CIT używa sformułowania „przekazanie udziałów wspólnikowi" (liczba pojedyncza). Na tej podstawie organy skarbowe twierdziły, że neutralność podatkowa dotyczy wyłącznie wymiany z jednym wspólnikiem.
To stanowisko zostało odrzucone:
Wymiana udziałów to narzędzie, które łączy przejęcie spółki z optymalizacją podatkową. Rozważ je, jeśli planujesz nabywanie udziałów w sp. z o.o. lub akcji w spółce akcyjnej.
Proces wymaga sprawnego poruszania się w prawie korporacyjnym i dobrego przygotowania dokumentacji. Jeśli rozważasz wymianę udziałów – skontaktuj się z Kancelarią, pomożemy przeprowadzić cały proces.
Na czym dokładnie polega wymiana udziałów i jak działa przy przejęciu spółki? Wymiana udziałów polega na podwyższeniu kapitału zakładowego w spółce nabywającej, pokrytym aportem w postaci udziałów spółki zbywanej. W efekcie spółka nabywająca uzyskuje bezwzględną większość głosów w spółce nabywanej, a dotychczasowy wspólnik spółki zbywanej staje się wspólnikiem spółki nabywającej – otrzymuje nowe udziały powstałe w wyniku podwyższenia kapitału. Przelicznik wymiany ustala się w ramach negocjacji – np. przy przeliczniku 1,5 do 1 wspólnik wnoszący 100 udziałów otrzymuje 150 udziałów spółki nabywającej.
Kiedy wymiana udziałów jest neutralna podatkowo i nie powoduje obowiązku zapłaty PIT ani CIT? Wymiana udziałów nie powoduje obowiązku zapłaty PIT, CIT, VAT ani PCC, jeśli spełnisz dwa warunki: transakcja musi mieć uzasadnione przyczyny ekonomiczne (nie może służyć wyłącznie celom podatkowym) oraz podmioty biorące w niej udział muszą podlegać opodatkowaniu od całości dochodów w państwie członkowskim UE lub EOG. Dodatkowo spółka nabywająca musi w wyniku transakcji uzyskać bezwzględną większość praw głosu w spółce nabywanej albo zwiększyć liczbę udziałów w spółce, w której już taką większość posiada.
Czy wymiana udziałów może być neutralna podatkowo także wtedy, gdy udziały są nabywane od kilku wspólników? Tak – mimo że art. 12 ust. 4d ustawy o CIT posługuje się liczbą pojedynczą („wspólnikowi"), Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie potwierdza neutralność podatkową wymiany udziałów także przy wielu wspólnikach. Interpretacja ogólna Ministra Finansów z 7 maja 2021 r. (DD7.8203.1.2021) rozstrzyga tę wątpliwość jednoznacznie – neutralność podatkowa obejmuje również sytuację, w której spółka nabywająca uzyskuje większość głosów w wyniku nabycia udziałów od wielu udziałowców w drodze odrębnych transakcji zawartych w okresie 6 miesięcy.
Jakie dokumenty i działania trzeba przygotować przy transakcji wymiany udziałów? Proces obejmuje badanie prawne (due diligence) obu spółek, przygotowanie Term Sheet porządkującego stosunki wspólników, analizę i negocjacje dokumentów transakcyjnych (umowa przeniesienia udziałów, gwarancje stron, aneksy do umów wspólników) oraz przygotowanie dokumentów towarzyszących – aneksów do umów współpracy, pożyczek i porozumień wspólników. Po zamknięciu transakcji trzeba jeszcze dochować wymogów potransakcyjnych, a jeśli transakcja ma wymiar międzynarodowy – zapewnić dwujęzyczne wersje dokumentów i koordynację z kancelariami z innych jurysdykcji.
Jak zabezpieczyć interes wspólników i zarządu spółki przejmowanej przy wymianie udziałów? Wspólnicy spółki przejmowanej tracą decyzyjność, bo większość głosów na zgromadzeniu wspólników przechodzi na nabywcę – dlatego zabezpieczenia musisz wynegocjować przed zamknięciem transakcji. Przeanalizuj dokumenty korporacyjne proponowane przez przejmującego, przygotuj rekomendacje korekt w Twoim interesie, zabezpiecz stabilność personalną zespołu (dokumenty gwarantujące brak zmian kadrowych przez ustalony czas) oraz ustal warunki wynagrodzenia i pozycji członków zarządu po transakcji.
