„Zatrudniamy ośmiu ludzi, więc nas to nie dotyczy” – to zdanie kosztuje najwięcej, bo jest w połowie prawdziwe. Próg 10 pracowników rzeczywiście istnieje, ale nie dotyczy tego, co większości firm się wydaje.
Nowelizacja Kodeksu pracy z 19 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1046) weszła w życie 5 listopada 2026 r. Wprowadziła nową definicję mobbingu, rozbudowała obowiązki pracodawcy i dała 6 miesięcy na dostosowanie dokumentów – do 5 maja 2027 r.
Problem polega na tym, że wielu zarządzających traktuje te zmiany jako jeden pakiet z jednym terminem. A tak nie jest. Obowiązek przeciwdziałania mobbingowi dotyczy każdego pracodawcy – niezależnie od liczby zatrudnionych – i obowiązuje od 5 listopada 2026 r. Próg 10 pracowników dotyczy wyłącznie wymogu opisania zasad w regulaminie.
W tym artykule dowiesz się:
- Kogo dotyczą nowe przepisy i jak liczyć próg 10 pracowników.
- Co zmieniła nowa definicja mobbingu.
- Co musi zawierać regulamin i jak go wdrożyć.
- Jak zaplanować działania, żeby zmieścić się w terminie.
Podstawowe pojęcia, które warto znać
Zanim przejdziemy dalej, ustalmy znaczenie kilku terminów, które pojawiają się w przepisach i w tym artykule.
| Pojęcie | Co oznacza |
|---|---|
| Mobbing (nowa definicja) | Uporczywe nękanie – zachowanie powtarzalne, nawracające lub stałe. Nie musi być długotrwałe, ale nie może być incydentalne. Obejmuje m.in. upokarzanie, zastraszanie, zaniżanie oceny, izolowanie (Dz.U. 2026 poz. 1046) |
| Art. 94³ § 1 k.p. | Przepis nakładający na każdego pracodawcę obowiązek przeciwdziałania mobbingowi – zapobieganie, wykrywanie, reagowanie, działania naprawcze, wsparcie osób dotkniętych |
| Art. 94³a § 1 k.p. | Nowy przepis: pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników opisuje reguły, procedury i częstotliwość działań dotyczących mobbingu, dyskryminacji i ochrony godności w regulaminie |
| Okres przejściowy | 6 miesięcy (do 5 maja 2027 r.) na dostosowanie lub wydanie regulaminu – dotyczy wyłącznie dokumentów, nie samego obowiązku przeciwdziałania |
| Przedstawiciele pracowników | Osoby wybrane przez pracowników w trybie przyjętym w zakładzie pracy – wymagane przy uzgadnianiu regulaminu, gdy w firmie nie działają związki zawodowe |
Kogo dotyczą nowe obowiązki i jak liczyć próg 10 pracowników
Nowe przepisy dzielą obowiązki na dwie warstwy. Ich rozróżnienie decyduje o tym, co musisz zrobić i kiedy.
Warstwa pierwsza: każdy pracodawca, bez wyjątku
Art. 94³ § 1 Kodeksu pracy po nowelizacji wymaga od każdego pracodawcy systematycznego przeciwdziałania mobbingowi. Nowelizacja rozbudowuje ten obowiązek o pięć elementów: zapobieganie, wykrywanie, reagowanie, podejmowanie działań naprawczych i wspieranie osób dotkniętych mobbingiem (Serwis Służby Cywilnej – nowe przepisy).
Nie ma progu zatrudnienia. Firma z trzema pracownikami ma ten sam obowiązek co korporacja z tysiącem osób. Obowiązek działa od 5 listopada 2026 r. – bez odroczenia.
Warstwa druga: regulamin od 10 pracowników
Art. 94³a § 1 k.p. nakłada dodatkowy wymóg: pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników musi opisać reguły, procedury i częstotliwość działań dotyczących mobbingu, dyskryminacji i ochrony godności. Zasady zapisuje się w odrębnym regulaminie, chyba że są już zawarte w regulaminie pracy lub układzie zbiorowym (Dz.U. 2026 poz. 1046).
Na dostosowanie dokumentów masz czas do 5 maja 2027 r.
Jak liczyć próg 10 pracowników
| Grupa | Czy wlicza się do progu |
|---|---|
| Umowy o pracę (pełny etat) | Tak |
| Umowy o pracę (część etatu) | Tak* |
| Umowy zlecenia | Nie |
| Kontrakty B2B | Nie |
| Pracownicy tymczasowi | Do weryfikacji* |
* Sposób przeliczania niepełnych etatów i pracowników tymczasowych na potrzeby art. 94³a § 1 k.p. nie został dotąd potwierdzony urzędowym stanowiskiem PIP ani MRPiPS. Jeśli Twoja firma jest blisko progu – zweryfikuj stan z prawnikiem.
Pojęcie „pracownik” w Kodeksie pracy obejmuje wyłącznie osoby w stosunku pracy. Zleceniobiorcy i kontraktorzy B2B nie są pracownikami w rozumieniu k.p. (PIP – formy zatrudnienia).
Przykład: Firma technologiczna zatrudnia 8 osób na umowach o pracę i 15 kontraktorów B2B. Próg 10 pracowników nie jest przekroczony – regulamin z art. 94³a § 1 k.p. nie jest wymagany. Ale obowiązek przeciwdziałania mobbingowi wobec tych 8 pracowników obowiązuje w pełni – od 5 listopada 2026 r.
Co zmieniła nowa definicja mobbingu
Dotychczasowa definicja wymagała, żeby nękanie było „uporczywe i długotrwałe„. Nowe brzmienie art. 94³ § 2 k.p. usuwa wymóg długotrwałości.
| Element | Stara definicja | Nowa definicja (od 5.11.2026) |
|---|---|---|
| Charakter zachowania | Uporczywe i długotrwałe | Uporczywe (powtarzalne, nawracające lub stałe) |
| Zachowania incydentalne | Nieujęte wprost | Wprost wyłączone |
| Katalog przejawów | Zamknięty (nękanie, zastraszanie) | Otwarty (upokarzanie, zastraszanie, zaniżanie oceny, izolowanie i inne) |
| Intencja sprawcy | Wymagana (w orzecznictwie dyskusyjna) | Niewymagana — mobbing może wystąpić niezależnie od intencji |
| Nakazanie/zachęcanie | Nieujęte wprost | Wprost uznane za mobbing |
Źródło: Dz.U. 2026 poz. 1046, Serwis Służby Cywilnej
Usunięcie wymogu długotrwałości obniża próg dowodowy dla pracownika. Wystarczy wykazać, że zachowanie było powtarzalne – nie trzeba już udowadniać, że trwało miesiącami.
Z drugiej strony: wprost wyłączono zachowania incydentalne. Pojedyncze naruszenie dóbr osobistych to nadal nie mobbing.
Ciężar dowodu w sprawach o mobbing pozostaje po stronie pracownika. Materiały legislacyjne (druk nr 2289, stenogram Sejmu) potwierdzają, że przeniesienie ciężaru dowodu na pracodawcę dotyczy spraw o nierówne traktowanie, nie o mobbing.
Co musi zawierać regulamin i jak go wdrożyć
Zawartość regulaminu
Kodeks pracy nie podaje gotowego wzoru. PIP wskazuje następujące elementy jako zasadnicze (PIP – mobbing i dyskryminacja):
- Opis mobbingu i przykłady zachowań – dopasowane do specyfiki organizacji (praca zdalna, zespoły rozproszone, komunikacja przez narzędzia cyfrowe).
- Kanał i wymogi zgłoszenia – kto przyjmuje zgłoszenie, w jakiej formie, jak potwierdzany jest wpływ.
- Skład i zasady wyłączenia komisji – kto rozpatruje sprawę i jak unikać konfliktu interesów.
- Etapy postępowania wyjaśniającego z terminami – od przyjęcia zgłoszenia do decyzji.
- Dokumentowanie i protokołowanie – co i jak jest rejestrowane.
- Działania pracodawcy po potwierdzeniu naruszeń – konsekwencje wobec sprawcy.
- Działania prewencyjne i wsparcie osoby dotkniętej – szkolenia, monitoring, pomoc.
Nowelizacja z 2026 r. rozbudowuje art. 94³ § 1 o obowiązki prewencji, wykrywania, reagowania, działań naprawczych i wsparcia (MRPiPS — większa ochrona przed mobbingiem). Regulamin powinien odzwierciedlać każdy z tych etapów.
Ważne: Sam dokument bez wdrożenia nie zwalnia z odpowiedzialności. Jeśli masz regulamin z jednym akapitem o mobbingu skopiowanym kilka lat temu – formalnie dokument istnieje, ale nie opisuje procedury, reguł ani częstotliwości działań. Wymaga aktualizacji.
Tryb wdrożenia – krok po kroku
Sposób wprowadzenia regulaminu zależy od tego, czy w firmie działają związki zawodowe.
Firma bez związków zawodowych:
- Wyłoń przedstawicieli pracowników w trybie przyjętym w zakładzie pracy (art. 237¹³a k.p.). Przepis wymaga co najmniej dwóch przedstawicieli. Tryb wyborów możesz ustalić nawet przez wysłanie komunikatu do wszystkich pracowników – pod warunkiem że zasady są sprawiedliwe, każdy może głosować, a przebieg jest udokumentowany (Kodeks pracy – tekst jednolity).
- Przeprowadź konsultacje z przedstawicielami – umożliwi im wyrażenie opinii i uwag, sporządź protokół. Pracodawca nie musi uwzględnić sugestii pracowników w treści regulaminu – wystarczy, że konsultacje się odbyły.
- Ogłoś regulamin w sposób przyjęty u pracodawcy (e-mail, Slack, Teams, wywieszenie). Formalnie wprowadź go zarządzeniem, do którego załącznikiem jest regulamin.
Firma ze związkami zawodowymi:
- Przedstaw projekt regulaminu organizacjom związkowym.
- Jeżeli uzgodnienie ze wszystkimi organizacjami nie jest możliwe, uzgodnij treść z organizacjami reprezentatywnymi (zrzeszającymi co najmniej 5% pracowników).
- Jeżeli w terminie 30 dni od przedstawienia projektu porozumienie nie zostanie zawarte, możesz określić zasady samodzielnie w regulaminie, uwzględniając ustalenia z toku negocjacji.
Jeśli firma ma już wybranych „stałych” przedstawicieli pracowników – nie musisz ich wyłaniać ponownie. Sprawdź tylko, czy ich mandat nadal obowiązuje.
Jak zaplanować działania, żeby zmieścić się w terminie
Termin 5 maja 2027 r. brzmi odlegle. Ale gdy odliczysz czas na przegląd dokumentów, konsultacje z przedstawicielami i ewentualne negocjacje ze związkami – margines się kurczy.
Kalendarz wstecz od 5 maja 2027 r.
| Kiedy | Co zrobić |
|---|---|
| Teraz | Ustal liczbę pracowników (umowy o pracę) i rozstrzygnij, czy przekraczasz próg 10 osób |
| Teraz | Sprawdź, czy masz regulamin pracy lub układ zbiorowy z zapisami o mobbingu – jeśli tak, oceń, czy odpowiadają nowym wymogom |
| Do końca I kw. 2027 | Przygotuj projekt regulaminu lub aktualizację istniejących dokumentów |
| Luty – marzec 2027 | Wyłoń przedstawicieli pracowników (jeśli ich nie masz) lub rozpocznij konsultacje ze związkami |
| Marzec -kwiecień 2027 | Przeprowadź konsultacje/uzgodnienia – zarezerwuj 30 dni na negocjacje ze związkami |
| Kwiecień 2027 | Ogłoś regulamin zarządzeniem, udokumentuj zapoznanie się pracowników |
| 5 maja 2027 | Termin upływa |
Czego nie odkładaj na okres przejściowy
Okres przejściowy dotyczy wyłącznie dokumentów. Nowe obowiązki materialne – reagowanie na zgłoszenia, podejmowanie działań naprawczych, wsparcie osób dotkniętych – obowiązują od 5 listopada 2026 r.
Jeśli pracownik zgłosi mobbing w styczniu 2027 r., a Twoja firma nie ma jeszcze gotowego regulaminu – brak dokumentu nie zwalnia Cię z obowiązku reakcji. Musisz przyjąć zgłoszenie, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i podjąć działania.
Najczęstsze błędy, które widzimy u klientów
- Odkładanie wszystkiego na koniec okresu przejściowego – mimo że odroczenie dotyczy wyłącznie dokumentów.
- Niedoszacowanie czasu na uzgodnienia – 30 dni na negocjacje ze związkami plus czas na wyłonienie przedstawicieli pracowników muszą zmieścić się w 6-miesięcznym terminie.
- Powielenie szablonowego regulaminu – bez dopasowania do struktury organizacji. Firma z zespołami zdalnymi, kontraktorami B2B i pracownikami w kilku lokalizacjach potrzebuje innej procedury niż biuro z 15 osobami w jednym miejscu.
- Brak właściciela procesu – nikt nie jest imiennie odpowiedzialny za aktualizację dokumentów. HR zakłada, że zrobi to zarząd. Zarząd zakłada, że zrobi to HR. Termin mija.
- Rozjazd między regulaminem a rzeczywistością – w regulaminie jest 7-dniowy termin reakcji na zgłoszenie, a w praktyce zgłoszenia leżą tygodniami. W sporze sądowym własny dokument działa przeciwko pracodawcy.
Ryzyka finansowe i odpowiedzialność
Art. 94³ § 3–4 k.p. przewiduje dwa rodzaje roszczeń pracownika (Kodeks pracy, Dz.U. 2025 poz. 277):
- Zadośćuczynienie za rozstrój zdrowia – „odpowiednia suma” ustalana indywidualnie przez sąd. Brak ustawowego taryfikatora.
- Odszkodowanie – co najmniej w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy rozwiązaniu umowy wskutek mobbingu.
Potwierdzone kwoty z orzecznictwa Sądu Najwyższego:
| Sprawa | Kwota | Kontekst |
|---|---|---|
| Wyrok SN, III PK 167/18 | 49 900 zł | 12 miesięcy mobbingu |
| Wyrok SN, III PK 65/14 | 80 000 zł | W tym 30 000 zł za brak reakcji przełożonych |
Materiały MRPiPS wskazują na projektowane minimalne zadośćuczynienie w wysokości sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia – data wejścia w życie tej zmiany wymaga weryfikacji w opublikowanym akcie prawnym (MRPiPS — większa ochrona przed mobbingiem).
Odpowiedzialność pracodawcy nie jest automatyczna z powodu braku dokumentu. Ale brak procedury utrudnia wykazanie, że firma faktycznie przeciwdziałała mobbingowi – a to może przesądzić o wyniku sprawy.
Mobbing w zespołach zdalnych i rozproszonych
Art. 94³ § 1 k.p. nie ogranicza obowiązku przeciwdziałania mobbingowi do pracy stacjonarnej. Obejmuje także pracę zdalną (art. 67¹⁸ k.p.). Definicja mobbingu jest technologicznie neutralna — zachowania realizowane przez komunikatory, e-mail lub wideokonferencje mogą wypełniać jej znamiona (PIP Katowice – nowelizacja od 5 listopada 2026 r.).
Dla pracowników wykonujących pracę z Polski prawo polskie stosuje się jako prawo zwykłego miejsca wykonywania pracy (art. 8 rozporządzenia Rzym I), niezależnie od lokalizacji pracodawcy lub zespołu.
Co to oznacza dla Twojej firmy:
- Procedura zgłoszeniowa musi uwzględniać kanały cyfrowe – nie wystarczy „przyjdź do biura i porozmawiaj z HR”.
- Regulamin powinien opisywać, jakie zachowania w komunikacji online mogą stanowić mobbing – izolowanie z kanałów, wykluczanie ze spotkań, systematyczne ignorowanie wiadomości.
- Ogłoszenie regulaminu i potwierdzenie zapoznania się z nim może odbywać się elektronicznie – trend uelastyczniania formy czynności prawa pracy (projekt ustawy deregulacyjnej z 27 stycznia 2026 r.) dopuszcza postać elektroniczną w coraz szerszym zakresie.
Procedura antymobbingowa a kanał zgłoszeń dla sygnalistów
Ustawa z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz.U. 2024 poz. 928) nakłada obowiązek procedury zgłoszeń wewnętrznych dla podmiotów zatrudniających co najmniej 50 osób.
Czy można połączyć oba kanały? Technicznie – tak. Jeden formularz, jedna platforma, jeden punkt kontaktu. Ale procedury prawne powinny pozostać rozdzielone.
| Element | Procedura antymobbingowa | Procedura sygnalistów |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Art. 94³ i 94³a k.p. | Ustawa z 14.06.2024 r. |
| Próg zatrudnienia | 10 pracowników (regulamin) / brak progu (obowiązek) | 50 osób |
| Zakres przedmiotowy | Mobbing, dyskryminacja, ochrona godności | Naruszenia prawa z art. 3 ustawy |
| Ochrona zgłaszającego | Przepisy k.p. | Ochrona sygnalisty (zakaz działań odwetowych) |
| Terminy | Ustalane w regulaminie | 7 dni potwierdzenie, 3 miesiące informacja zwrotna |
Badanie nie potwierdziło, że mobbing jako taki jest objęty katalogiem naruszeń z art. 3 ustawy o sygnalistach. Przed połączeniem procedur zweryfikuj aktualny tekst tego przepisu.
Jeśli zdecydujesz się na wspólny kanał – zadbaj o wyraźne wskazanie w procedurze, że zgłoszenie może zostać zakwalifikowane jako sprawa antymobbingowa albo sprawa sygnalisty, z odrębnymi ścieżkami obsługi, terminami i dokumentacją. Pracownik nie powinien zgadywać, gdzie zgłosić sprawę.
Checklista: co zrobić teraz
| Nr | Działanie | Priorytet | Termin |
|---|---|---|---|
| 1 | Ustal liczbę pracowników i rozstrzygnij, czy przekraczasz próg 10 osób | Pilne | Teraz |
| 2 | Sprawdź, czy masz regulamin pracy / układ zbiorowy z zapisami o mobbingu | Pilne | Teraz |
| 3 | Porównaj zapisy z faktycznym przebiegiem ostatnich zgłoszeń | Pilne | Teraz |
| 4 | Wyznacz imiennie osobę odpowiedzialną za aktualizację dokumentów (z zastępcą) | Pilne | Teraz |
| 5 | Wdróż reagowanie na zgłoszenia — nie czekaj na gotowy regulamin | Pilne | Teraz |
| 6 | Opisz procedurę zgłoszeniową krok po kroku | Pilne | I kw. 2027 |
| 7 | Zaplanuj kalendarz wstecz od 5 maja 2027 r. (rezerwuj 6–8 tygodni na uzgodnienia) | Pilne | Teraz |
| 8 | Przeszkol kadrę menedżerską z rozpoznawania i reagowania na zgłoszenia | Zalecane | I kw. 2027 |
| 9 | Zsynchronizuj procedurę antymobbingową z kanałem dla sygnalistów | Zalecane | I kw. 2027 |
| 10 | Zleć przegląd prawny projektu regulaminu przed uzgodnieniami | Zalecane | Przed konsultacjami |
Możemy Ci w tym pomóc
Nowe przepisy o mobbingu wymagają nie tylko dokumentu, ale spójnego systemu: procedura, szkolenia, reagowanie, dokumentowanie. Jeśli Twoja firma zatrudnia co najmniej 10 pracowników – musisz mieć regulamin do 5 maja 2027 r. Jeśli zatrudniasz mniej – obowiązek przeciwdziałania i tak Cię dotyczy.
Pomagamy firmom technologicznym i rosnącym organizacjom:
- Przeprowadzić audyt istniejących dokumentów i porównać je z nowymi wymogami.
- Przygotować regulamin antymobbingowy dopasowany do struktury organizacji – praca zdalna, zespoły rozproszone, model hybrydowy.
- Przeprowadzić konsultacje z przedstawicielami pracowników lub uzgodnienia ze związkami zawodowymi.
- Przeszkolić menedżerów z rozpoznawania zachowań mobbingowych i reagowania na zgłoszenia.
- Zsynchronizować procedurę antymobbingową z kanałem zgłoszeń dla sygnalistów.
Łączymy prawo pracy z kontekstem biznesowym – strukturą właścicielską, planami rozwoju i sposobem działania zespołów. Dzięki temu decyzje kadrowe są spójne z kierunkiem firmy.
Termin 5 maja 2027 r. zbliża się szybciej niż myślisz
Nowe przepisy o przeciwdziałaniu mobbingowi obowiązują od 5 listopada 2026 r. – niezależnie od wielkości firmy. Dodatkowy obowiązek opisania zasad w regulaminie dotyczy pracodawców od 10 pracowników, z terminem do 5 maja 2027 r.
Trzy rzeczy do zapamiętania:
- Okres przejściowy dotyczy dokumentów – nie reagowania na zgłoszenia.
- Nowa definicja mobbingu obniża próg dowodowy – uporczywość wystarczy, długotrwałość nie jest wymagana.
- Czas na uzgodnienia z przedstawicielami pracowników lub związkami musi zmieścić się w 6-miesięcznym terminie – zaplanuj go wstecz.
Jeśli potrzebujesz wsparcia w przeglądzie dokumentów, przygotowaniu regulaminu lub przeszkoleniu zespołu – napisz do nas.
Najczęściej zadawane pytania
Zatrudniamy 9 osób na umowach o pracę – czy musimy cokolwiek robić?
Tak. Obowiązek przeciwdziałania mobbingowi dotyczy każdego pracodawcy – bez progu zatrudnienia. Nie musisz tworzyć regulaminu z art. 94³a § 1 k.p. (ten wymóg zaczyna się od 10 pracowników), ale musisz zapobiegać, wykrywać i reagować na mobbing od 5 listopada 2026 r. Brak regulaminu nie zwalnia z odpowiedzialności wobec pracownika.
Czy kontraktorzy B2B i zleceniobiorcy wliczają się do progu 10 pracowników?
Nie. Pojęcie „pracownik” w Kodeksie pracy obejmuje wyłącznie osoby w stosunku pracy (umowy o pracę). Zleceniobiorcy i kontraktorzy B2B nie są wliczani do progu z art. 94³a § 1 k.p. Sposób przeliczania niepełnych etatów i pracowników tymczasowych nie został dotąd potwierdzony urzędowym stanowiskiem – jeśli jesteś blisko progu, zweryfikuj stan z prawnikiem.
Mamy regulamin pracy z jednym akapitem o mobbingu – czy to wystarczy?
Prawdopodobnie nie. Nowe przepisy wymagają, żeby regulamin opisywał reguły, procedury i częstotliwość działań dotyczących mobbingu, dyskryminacji i ochrony godności. Jeśli Twój regulamin nie zawiera procedury zgłoszeniowej, zasad postępowania wyjaśniającego, terminów i działań naprawczych – wymaga aktualizacji do 5 maja 2027 r.
Co się stanie, jeśli nie dostosujemy dokumentów do 5 maja 2027 r.?
Brak wymaganego regulaminu nie oznacza automatycznej grzywny – ale istotnie osłabia pozycję pracodawcy w sporze sądowym z pracownikiem i może stanowić podstawę do działań PIP. Koszty sporu (zadośćuczynienie, odszkodowanie) mogą sięgać dziesiątek tysięcy złotych, a brak procedury utrudnia wykazanie, że firma faktycznie przeciwdziałała mobbingowi.
Czy procedura antymobbingowa może być tym samym kanałem co zgłoszenia sygnalistów?
Technicznie tak – jeden formularz, jedna platforma. Ale procedury prawne powinny pozostać rozdzielone: inne podstawy prawne, inne terminy, inna ochrona zgłaszającego. Zadbaj o wyraźne wskazanie w procedurze, jak kwalifikowane jest zgłoszenie i jaką ścieżką jest obsługiwane.
Jak udokumentować, że faktycznie przeciwdziałamy mobbingowi?
Dokument to warunek konieczny, ale niewystarczający. Dokumentuj: przeprowadzone szkolenia (listy obecności, daty), zgłoszenia i przebieg postępowań wyjaśniających (protokoły), podjęte działania naprawcze i ich wyniki. W sporze sądowym liczy się spójność między tym, co zapisane w regulaminie, a tym, co firma faktycznie robi.