Nie każda firma musi stosować przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (AML). Obowiązek dotyczy konkretnych branż i sytuacji – przede wszystkim instytucji finansowych, księgowych, pośredników nieruchomości, a także każdego przedsiębiorcy, który przyjmuje płatności gotówkowe na poziomie 10 000 euro lub więcej. Poniżej znajdziesz pełną listę instytucji obowiązanych, zakres obowiązków oraz kary za ich brak.
Ten artykuł jest kontynuacją wpisu o ogólnych zasadach wdrażania procedur AML.
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy precyzyjnie określa, które podmioty muszą wdrożyć AML. Te firmy nazywane są instytucjami obowiązanymi.
Od 31 października 2021 r. katalog instytucji obowiązanych został rozszerzony. Aktualnie obejmuje m.in.:
Większość branż na liście jest nazwana wprost. Ale jest też ogólna kategoria: każdy przedsiębiorca (także fundacja czy stowarzyszenie), który przyjmuje płatności gotówkowe w kwocie ≥ 10 000 euro. W tym przypadku branża nie ma znaczenia.
Pamiętaj o dwóch regułach:
Branże objęte AML zostały przez ustawodawcę uznane za szczególnie narażone na ryzyko prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. Dlatego nałożono na nie dodatkowe wymogi – mają utrudnić pranie pieniędzy i zapewnić zgłaszanie podejrzanych działań odpowiednim organom.
To powtarzalny proces. Dlatego warto korzystać z oprogramowania do zarządzania AML, które automatyzuje wykonywanie tych czynności na co dzień.
Za naruszenie przepisów AML – np. brak wyznaczenia osoby odpowiedzialnej, brak oceny ryzyka lub brak wewnętrznej procedury – grożą dwa rodzaje sankcji:
Wdrożenie i bieżące spełnianie wymogów AML jest czasochłonne – szczególnie ręczne wykonywanie procedur KYC. Na bazie naszych doświadczeń przygotowaliśmy autorskie narzędzie Program SiP AML, dzięki któremu samodzielnie wykonasz wszystkie obowiązki nałożone przez ustawę.
Za każdym razem, gdy pojawią się wątpliwości – sprawdź w filmie, czy znajdziesz wyjaśnienie i rozwiązanie swojego problemu.
Sprawdź, jak Twoja firma może przystąpić do platformy SiP AML i działać zgodnie z prawem.
Chcesz mieć pewność, że Twoja firma działa zgodnie z ustawą AML? Sprawdź, czy AML dotyczy Ciebie – a jeśli masz wątpliwości co do prawidłowego wdrożenia, napisz do mnie.
Skąd mam wiedzieć, czy moja firma w ogóle musi wdrożyć AML? Sprawdź dwie rzeczy. Po pierwsze – czy Twoja firma działa w branży wymienionej w ustawowym katalogu instytucji obowiązanych (m.in. banki, księgowi, kantory, pośrednicy nieruchomości, lombardy, wirtualne biura, notariusze, galerie sztuki). Po drugie – czy przyjmujesz od któregokolwiek kontrahenta płatności gotówkowe o łącznej wartości 10 000 euro lub więcej, nawet jeśli Twoja branża nie jest wymieniona na liście. Jeśli żaden z tych warunków Cię nie dotyczy – AML nie obowiązuje Twojej firmy.
Czy jeśli przyjmuję od klienta gotówkę powyżej 10 000 euro, to automatycznie podlegam pod AML? Tak, ale z ważnym zastrzeżeniem – obowiązek AML powstaje wobec tego konkretnego kontrahenta i tej transakcji, a nie wobec całej Twojej działalności. Pamiętaj też, że transakcje powiązane się sumują – jeśli z jednym kontrahentem rozliczasz się gotówką w serii transakcji i ich łączna kwota osiągnie lub przekroczy 10 000 euro, stajesz się instytucją obowiązaną w zakresie tej relacji.
Czy AML muszę stosować wobec wszystkich klientów, czy tylko przy konkretnej transakcji gotówkowej? To zależy od podstawy obowiązku. Jeśli Twoja firma działa w branży wymienionej wprost w katalogu instytucji obowiązanych (np. biuro rachunkowe, kantor, pośrednik nieruchomości), musisz stosować AML wobec wszystkich klientów. Jeśli natomiast podlegasz pod AML wyłącznie z powodu przyjęcia gotówki na poziomie 10 000 euro lub więcej – obowiązek dotyczy tylko tej konkretnej relacji z kontrahentem, a nie pozostałych klientów ani innych transakcji.
Jakie obowiązki AML ma instytucja obowiązana w praktyce? Instytucja obowiązana musi wykonać sześć obowiązków: wyznaczyć osobę odpowiedzialną za AML z kadry kierowniczej wyższego szczebla, przeprowadzać identyfikację i weryfikację klienta (KYC), monitorować transakcje klientów pod kątem podejrzanych aktywności, opracować i wdrożyć wewnętrzne procedury AML, raportować podejrzane transakcje do właściwych instytucji (w tym wdrożyć procedurę anonimowego zgłaszania naruszeń) oraz zachować poufność wobec klienta i osób trzecich w zakresie stosowanych środków bezpieczeństwa. To proces powtarzalny – wymaga bieżącej kontroli, a nie jednorazowego działania.
Jakie kary grożą firmie za brak wdrożenia AML? Za naruszenie przepisów AML grożą dwa rodzaje sankcji: administracyjna kara pieniężna do 1 mln euro oraz sankcje karne w postaci grzywny i/lub pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Dotychczasowe kary nakładane na firmy w Polsce sięgają od 100–200 tys. zł do kilku milionów złotych, a lista ukaranych podmiotów jest publicznie dostępna na stronie Ministerstwa Finansów. Koszt wdrożenia AML jest wielokrotnie niższy niż ryzyko kary – dlatego decyzję o wdrożeniu warto podjąć zanim pojawi się kontrola.
