Jak założyć firmę ubezpieczeniową w Polsce – formy, wymogi i procedury

Założenie zakładu ubezpieczeń w Polsce wymaga wyboru jednej z trzech dopuszczalnych form prawnych, uzyskania zezwolenia KNF, spełnienia wymogów kapitałowych i kadrowych oraz przejścia przez rozbudowaną procedurę rejestracyjną. Poniżej znajdziesz konkretne informacje o każdym z tych kroków – od wyboru formy działalności po wymagania wobec zarządu.

Dlaczego warto rozważyć działalność ubezpieczeniową

Rynek ubezpieczeniowy w Polsce jest podzielony między stosunkowo niewielką grupę firm. Nie oznacza to jednak, że wejście na ten rynek jest zamknięte.

Rośnie zapotrzebowanie na nowe rodzaje ubezpieczeń, których dotychczasowi gracze nie pokrywają w pełni:

• ubezpieczenia sprzętu elektronicznego (telefony, drony)
• ubezpieczenia rowerów i mikromobilności
• ubezpieczenia od ryzyk cybernetycznych
• niestandardowe ubezpieczenia majątkowe i osobowe

Jeśli widzisz niszę w jednym z tych obszarów – warto sprawdzić, jakie warunki musisz spełnić.

Trzy dopuszczalne formy prowadzenia działalności ubezpieczeniowej

Zgodnie z ustawą o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, zakład ubezpieczeń w Polsce może działać wyłącznie w jednej z trzech form:

1. Spółka akcyjna – najczęstsza forma dla komercyjnych ubezpieczycieli
2. Towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych (TUW) – dla grup osób o wspólnych interesach ubezpieczeniowych
3. Oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń – dla ubezpieczycieli z państw spoza UE

Nie da się oferować ubezpieczeń jako spółka z o.o. ani w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej. To pierwsze ograniczenie, które musisz wziąć pod uwagę.

Spółka akcyjna jako zakład ubezpieczeń

Ograniczenia działalności

• Zakład ubezpieczeń w formie spółki akcyjnej nie może wykonywać działalności innej niż ubezpieczeniowa (lub bezpośrednio z nią powiązana). Nie połączysz więc działalności ubezpieczeniowej np. z inwestycyjną.
• Jeden zakład może sprzedawać ubezpieczenia wyłącznie z jednego działu – albo dział I (ubezpieczenia na życie), albo dział II (pozostałe ubezpieczenia majątkowe i osobowe). Nie można łączyć obu.

Obowiązkowe oznaczenie w nazwie

Zakład ubezpieczeń w formie spółki akcyjnej ma obowiązek używania w nazwie jednego z poniższych oznaczeń:

• „towarzystwo ubezpieczeń" (skrót: TU)
• „zakład ubezpieczeń" (skrót: ZU)
• „towarzystwo ubezpieczeń i reasekuracji" (skrót: TUiR)
• „zakład ubezpieczeń i reasekuracji" (skrót: ZUiR)

Towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych (TUW)

TUW to zakład ubezpieczeń, który ubezpiecza swoich członków na zasadzie wzajemności. Ta forma jest przeznaczona dla grupy osób, które łączą wspólne interesy w zakresie zapewnienia sobie ochrony ubezpieczeniowej za rozsądną składkę.

Co odróżnia TUW od spółki akcyjnej

• TUW ubezpiecza wyłącznie swoich członków – nie oferuje polis osobom z zewnątrz
• Możliwe jest działanie jako małe TUW, jeśli spełnione są dodatkowe warunki:
  • ograniczona liczba członków
  • niewielka liczba lub niskie sumy zawieranych umów ubezpieczenia
• W nazwie obowiązkowo musi pojawić się zwrot „towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych" (skrót: TUW)

Oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń

Ta forma dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców prowadzących zakład ubezpieczeń za granicą, którzy chcą wejść na polski rynek.

Czym jest oddział

Oddział to wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana poza siedzibą głównego zakładu. Oddział:

• nie prowadzi działalności we własnym imieniu i na własny rachunek
• działa w ramach więzi majątkowych i decyzyjnych z zakładem głównym
• wykonuje działalność na podstawie przepisów prawa polskiego i statutu zakładu głównego (sporządzonego w formie aktu notarialnego)

Zakres działalności oddziału

• Oddział może wykonywać działalność wyłącznie w zakresie przedmiotu działalności zakładu głównego
• Nie musi jednak pokrywać całego zakresu – może obejmować jedynie wybrane fragmenty, dostosowane do polskiego rynku

Oznaczenie nazwy

Przedsiębiorca zagraniczny musi używać oryginalnej nazwy firmy wraz z przetłumaczoną na język polski nazwą formy prawnej i dodatkiem „oddział w Polsce".

Zakres działalności – co musisz określić przed startem

Zanim złożysz wniosek o zezwolenie, ustal precyzyjnie charakter swojej działalności:

1. Wybierz dział ubezpieczeń:
   • Dział I – ubezpieczenia na życie (5 grup ubezpieczeń)
   • Dział II – pozostałe ubezpieczenia osobowe i majątkowe (18 grup ubezpieczeń)
2. Wskaż konkretne grupy ubezpieczeń, w których zamierzasz działać
3. Jeśli tworzysz oddział – określ, które fragmenty działalności zakładu głównego będziesz realizować w Polsce

Wymogi wobec założycieli zakładu ubezpieczeń

Niezależnie od wybranej formy, założyciele muszą spełnić następujące warunki:

• Niekaralność – brak prawomocnego wyroku sądu za umyślne przestępstwo
• Udokumentowane środki finansowe – równorzędne z planowanym funduszem organizacyjnym i wartościami emisji akcji
• Zatwierdzone podstawowe środki własne – zabezpieczające minimalny wymóg kapitałowy (co najmniej nieprzekraczalny dolny próg tego wymogu)
• Legalne źródło kapitału – środki nie mogą pochodzić ze źródeł nielegalnych, nieujawnionych ani mieć związku z finansowaniem terroryzmu

Wymogi kapitałowe – ile potrzebujesz

Spółka akcyjna

• Kapitał zakładowy nie może być niższy niż najwyższa minimalna wysokość kapitału gwarancyjnego wymagana dla grup ubezpieczeń objętych zezwoleniem
• Dla działu II minimalna wysokość kapitału gwarancyjnego wynosi – w zależności od grup ubezpieczeń – równowartość w złotych 2 000 000 EUR lub 3 000 000 EUR
• Środki na opłacenie kapitału nie mogą pochodzić z kredytu, pożyczki ani być w inny sposób obciążone
• Kapitał zakładowy pokrywasz wkładem pieniężnym w całości przed rejestracją w KRS

Towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych (TUW)

• Minimalna wysokość kapitału gwarancyjnego dla TUW wynosi co do zasady 75% kwoty obowiązującej spółkę akcyjną
• Kapitał zakładowy pokrywasz w całości wkładem pieniężnym w terminie 30 dni od dnia rejestracji
• Kapitał zakładowy może być spłacony wyłącznie z zysku, w trakcie tworzenia kapitału zapasowego (kapitał zapasowy – część kapitału własnego przeznaczona na pokrycie strat)
• Wyjątek – małe TUW: zerowy minimalny kapitał gwarancyjny jest możliwy, gdy TUW:
  • ubezpiecza jedynie swoich członków
  • nie przekracza składki rocznej w równowartości 5 mln EUR
  • nie prowadzi ubezpieczeń OC, spłaty kredytu ani gwarancji ubezpieczeniowej

Oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń

• Oddział musi posiadać na terytorium Polski dopuszczone środki własne nie niższe niż minimalny kapitałowy wymóg wypłacalności
• Dopuszczone podstawowe środki własne nie mogą być niższe niż 50% nieprzekraczalnego dolnego progu minimalnego wymogu kapitałowego
• Majątek zakładu nie może pochodzić z nielegalnych lub nieznanych źródeł

Zezwolenie KNF – co przygotować

Spółka akcyjna i TUW muszą uzyskać zezwolenie Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej.

Dokumenty do złożenia w KNF

• Statut spółki lub towarzystwa
• Biznesplan
• Zaświadczenie o niekaralności założycieli
• Bilans dla celów wypłacalności
• Informacje o źródłach kapitału

Zasady dla zagranicznych ubezpieczycieli z UE

Zagraniczny zakład ubezpieczeń z innego państwa członkowskiego UE może prowadzić działalność w Polsce, jeśli uzyskał odpowiednie zezwolenie w państwie swojej siedziby. Osobne zezwolenie KNF nie jest wówczas wymagane.

Zmiany w statucie

Zmiany w statucie wymagają zatwierdzenia przez KNF przed rejestracją. Dotyczy to m.in.:

• siedziby i nazwy firmy
• zasad reprezentacji
• gospodarowania majątkiem i aktywami
• zasięgu terytorialnego i rzeczowego działalności

Nadzór KNF nad działalnością ubezpieczeniową

Zakłady ubezpieczeń to instytucje finansowe podlegające ścisłej regulacji państwowej. Nadzór sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Co robi KNF w praktyce

• Monitoruje działania towarzystw ubezpieczeniowych
• Sprawdza zgodność z przepisami prawa, w tym wycenę aktywów i pasywów
• Przeprowadza audyty finansowe
• Egzekwuje przestrzeganie ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej

Sankcje za naruszenia

• Kary pieniężne i grzywny
• W skrajnych przypadkach – cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej

Przygotuj się na stały nadzór i obowiązki raportowe – to element codziennego funkcjonowania zakładu ubezpieczeń.

Wymogi wobec członków organów zarządczych

Osoby zasiadające w organach zarządczych zakładów ubezpieczeniowych muszą spełniać następujące warunki:

• Pełna zdolność do czynności prawnych
• Wyższe wykształcenie
• Niekaralność – brak prawomocnego wyroku za przestępstwo
• Znajomość języka polskiego – wymagana w wielu przypadkach
• Odpowiednie doświadczenie zawodowe – szczegółowe wymogi zależą od formy prowadzenia działalności i konkretnego stanowiska

Konkretne wymagania różnią się w zależności od formy zakładu ubezpieczeń – sprawdź odpowiednie postanowienia ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Podsumowanie – co zrobić krok po kroku

Wybór formy i uruchomienie zakładu ubezpieczeń zależy od kilku czynników, które musisz ustalić na starcie:

1. Określ skalę działalności – od niej zależy forma prawna i wymogi kapitałowe
2. Wybierz formę prawną – spółka akcyjna, TUW lub oddział (jeśli działasz za granicą)
3. Ustal dział i grupy ubezpieczeń – dział I lub dział II, konkretne grupy
4. Zabezpiecz kapitał – sprawdź minimalny wymóg dla wybranej formy i grup ubezpieczeń
5. Skompletuj dokumenty – statut, biznesplan, zaświadczenia, bilans
6. Złóż wniosek do KNF – i przygotuj się na procedurę weryfikacyjną
7. Zadbaj o skład organów – upewnij się, że członkowie zarządu spełniają wymogi ustawowe
8. Zarejestruj zakład – w KRS po uzyskaniu zezwolenia KNF

Procedura jest wieloetapowa i wymaga precyzji na każdym kroku. Jeśli potrzebujesz wsparcia prawnego przy zakładaniu firmy ubezpieczeniowej – skontaktuj się z nami.

Najczęściej zadawane pytania

W jakiej formie prawnej można założyć firmę ubezpieczeniową w Polsce? Zgodnie z ustawą o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej zakład ubezpieczeń w Polsce może działać wyłącznie w jednej z trzech form: spółka akcyjna, towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych (TUW) lub oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń. Spółka akcyjna to najczęstsza forma dla komercyjnych ubezpieczycieli, TUW służy grupom osób o wspólnych interesach ubezpieczeniowych, a oddział – ubezpieczycielom spoza UE wchodzącym na polski rynek.

Czy działalność ubezpieczeniową można prowadzić jako spółka z o.o. albo jednoosobowa działalność? Nie. Prawo wprost wyklucza prowadzenie działalności ubezpieczeniowej w formie spółki z o.o. lub jednoosobowej działalności gospodarczej – dopuszczalne są wyłącznie spółka akcyjna, TUW albo oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń.

Jakie są minimalne wymogi kapitałowe przy zakładaniu zakładu ubezpieczeń w Polsce? Dla spółki akcyjnej prowadzącej ubezpieczenia z działu II minimalny kapitał gwarancyjny wynosi równowartość w złotych 2 000 000 EUR lub 3 000 000 EUR – w zależności od grup ubezpieczeń objętych zezwoleniem. Dla TUW minimum to co do zasady 75% kwoty obowiązującej spółkę akcyjną, z wyjątkiem małych TUW, które mogą mieć zerowy minimalny kapitał gwarancyjny po spełnieniu dodatkowych warunków. Środki na opłacenie kapitału zakładowego spółki akcyjnej nie mogą pochodzić z kredytu, pożyczki ani być w inny sposób obciążone i muszą zostać pokryte wkładem pieniężnym w całości przed rejestracją w KRS.

Czy do założenia zakładu ubezpieczeń w Polsce trzeba mieć zezwolenie KNF? Tak – spółka akcyjna i TUW muszą uzyskać zezwolenie Komisji Nadzoru Finansowego na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej, składając m.in. statut, biznesplan, zaświadczenia o niekaralności i informacje o źródłach kapitału. Wyjątek dotyczy zagranicznych zakładów ubezpieczeń z państw UE – jeśli ubezpieczyciel uzyskał zezwolenie w państwie swojej siedziby, osobne zezwolenie KNF nie jest wymagane.

Jakie warunki muszą spełniać członkowie zarządu zakładu ubezpieczeń? Członkowie organów zarządczych zakładu ubezpieczeń muszą mieć pełną zdolność do czynności prawnych, wyższe wykształcenie, niekaralność (brak prawomocnego wyroku za przestępstwo) oraz odpowiednie doświadczenie zawodowe. W wielu przypadkach wymagana jest również znajomość języka polskiego, a szczegółowe wymogi różnią się w zależności od formy zakładu ubezpieczeń i konkretnego stanowiska.