Ustawa z 28 lipca 2023 r. (tzw. „Lex Kamilek") nakłada na przedsiębiorców pracujących z dziećmi obowiązek weryfikacji personelu w rejestrach karnych oraz wdrożenia standardów ochrony małoletnich. Od 15 sierpnia 2024 r. organy nadzorcze nakładają kary za brak tych standardów. Poniżej znajdziesz konkretne obowiązki, ryzyka i kroki do podjęcia.
Jeśli prowadzisz działalność, w której dzieci mogą przebywać – przepisy dotyczą Ciebie. Dotyczy to w szczególności:
Każdą osobę dopuszczoną do pracy z dziećmi musisz zweryfikować w dwóch rejestrach:
Kandydaci z zagranicy muszą dostarczyć zaświadczenia z rejestrów karnych zarówno kraju obywatelstwa, jak i zamieszkania. Jeśli uzyskanie takich dokumentów jest niemożliwe – przepisy dopuszczają złożenie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Obowiązek weryfikacji obejmuje każdą formę współpracy – umowę o pracę, zlecenie, dzieło, a także wolontariat. Jeśli opierasz działalność na wsparciu ochotników, musisz objąć ich tą samą procedurą.
Ustawa wymaga, abyś przygotował i wdrożył wewnętrzne standardy ochrony dzieci. Muszą one zawierać:
Przygotuj standardy w dwóch wersjach:
Procedury muszą uwzględniać potrzeby różnych grup dzieci, w tym dzieci z niepełnosprawnościami. Jeśli np. prowadzisz szkołę integracyjną – dostosuj formy komunikacji do uczniów z trudnościami.
Od 15 sierpnia 2024 r. organy nadzorcze nakładają kary finansowe:
Kwoty mogą wydawać się niskie, ale brak standardów niesie ze sobą dwa dodatkowe ryzyka:
Ustawa nie precyzuje jednoznacznie, czy weryfikacją trzeba objąć np. rodziców odprowadzających dzieci na zajęcia, kurierów wchodzących na teren placówki lub jednorazowo zatrudnionych przewodników turystycznych. Brak jasnych definicji prowadzi do nadinterpretacji i wzrostu kosztów.
W sektorach z niskim wynagrodzeniem (opieka nad dziećmi, animacja) koszt zaświadczenia ponoszony przez kandydata może odstraszać – szczególnie osoby młode, wchodzące na rynek pracy. Dla Ciebie oznacza to trudności w pozyskiwaniu personelu.
Niektóre placówki – szkoły, domy kultury, kluby sportowe – ograniczają ofertę zajęć pozalekcyjnych z obawy przed odpowiedzialnością. Brak jednoznacznych regulacji sprawia, że unikanie ryzyka staje się domyślną strategią.
Organizatorzy wycieczek szkolnych, instytucje kultury angażujące aktorów, muzyków czy animatorów na krótkie zlecenia – wszyscy stają przed pytaniem, czy jednorazowa współpraca wymaga pełnej weryfikacji. Przepisy tego nie rozstrzygają wprost.
W odpowiedzi na zgłaszane problemy dyskutowano o zmianach w ustawie. Jeśli nowelizacja zostanie przyjęta, możesz spodziewać się:
Dopóki zmiany nie wejdą w życie – stosujesz przepisy w obecnym brzmieniu.
Ustawa „Lex Kamilek" obowiązuje, a kary za brak standardów ochrony małoletnich są naliczane od sierpnia 2024 r. Niezależnie od planowanej nowelizacji – Twoja firma musi spełniać aktualne wymogi.
Dostosowanie się do przepisów to nie formalność. To sposób na ograniczenie ryzyka odpowiedzialności i budowanie zaufania wśród rodziców i partnerów. Jeśli chcesz mieć pewność, że Twój biznes działa zgodnie z prawem – skontaktuj się z kancelarią Sawaryn i Partnerzy. Przeprowadzimy analizę zgodności, pomożemy wdrożyć procedury i przygotować dokumentację.
Czy Lex Kamilek dotyczy też mojej firmy, jeśli tylko okazjonalnie mamy kontakt z dziećmi?
Jeśli prowadzisz działalność, w której dzieci mogą przebywać – przepisy dotyczą Ciebie. Ustawa obejmuje m.in. placówki oświatowe, organizacje sportowe, firmy transportowe obsługujące przewóz dzieci, podmioty turystyczne, domy kultury czy organizatorów obozów i wycieczek. Przepisy nie rozstrzygają wprost, jak traktować jednorazową współpracę lub okazjonalny kontakt, co oznacza, że do czasu planowanej nowelizacji bezpieczniej jest stosować wymogi w pełnym zakresie.
Kogo dokładnie muszę zweryfikować przed dopuszczeniem do pracy z dziećmi?
Weryfikacją musisz objąć każdą osobę dopuszczoną do pracy z dziećmi – niezależnie od formy współpracy: umowa o pracę, zlecenie, dzieło, a także wolontariat. Kandydatów z zagranicy obowiązuje dodatkowo dostarczenie zaświadczeń z rejestrów karnych kraju obywatelstwa i zamieszkania, a jeśli ich uzyskanie jest niemożliwe – złożenie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Ustawa nie precyzuje jednoznacznie statusu osób takich jak rodzice odprowadzający dzieci, kurierzy czy jednorazowo zatrudnieni przewodnicy – to jeden z najczęstszych problemów interpretacyjnych.
Jakie standardy ochrony małoletnich trzeba wdrożyć w firmie zgodnie z Lex Kamilek?
Standardy muszą zawierać: zasady bezpiecznych relacji między dziećmi a personelem z listą niedozwolonych zachowań, procedury interwencji przy podejrzeniu przemocy wobec dziecka, zasady zgłaszania podejrzenia przestępstwa i kontaktu z organami ścigania lub sądami oraz harmonogram przeglądów i aktualizacji – minimum co dwa lata. Przygotuj je w dwóch wersjach: pełnej dla personelu i uproszczonej, zrozumiałej dla dzieci, z uwzględnieniem potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami.
Jakie kary grożą za brak standardów ochrony małoletnich po 15 sierpnia 2024 roku?
Pierwsza kara finansowa wynosi 250 zł, a każde kolejne uchybienie to minimum 1 000 zł. Kwoty same w sobie wydają się niskie, ale brak wdrożonych standardów znacząco pogarsza Twoją sytuację w razie krzywdy dziecka – zarówno pod kątem odpowiedzialności prawnej, jak i ryzyka reputacyjnego wobec rodziców i partnerów biznesowych.
Co mam zrobić krok po kroku, żeby dostosować firmę do wymogów Lex Kamilek?
Zacznij od opracowania procedur rekrutacyjnych uwzględniających weryfikację w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym i wymóg zaświadczenia z KRK dla każdej osoby mającej kontakt z dziećmi, a następnie wdróż standardy ochrony dzieci w wersji pełnej i uproszczonej oraz przeszkol personel z zasad bezpieczeństwa i reagowania. Skonsultuj gotowe procedury z prawnikiem – szczególnie jeśli zatrudniasz cudzoziemców lub angażujesz jednorazowych współpracowników – i wprowadź cykliczny audyt zgodności co najmniej raz w roku, z aktualizacją standardów minimum co dwa lata.
